लुम्बिनी प्रदेश

बुटवल, २६ फागुन २०८२ । वायु गुणस्तर मापनका आधारमा संघीय राजधानी काठमाडौं विश्वकै प्रदूषित सहरको सूचीमा दोस्रो स्थानमा पुग्दा लुम्बिनी प्रदेशका मुख्य सहरमा वायु प्रदूषणको अवस्था यकिन गर्न सकिएको छैन । लुम्बिनी प्रदेशका चार स्थानमा वायु गुणस्तर मापन केन्द्र स्थापना भए पनि हाल दाङ देउखुरीको मात्र सञ्चालन छ । जसका कारण घना जनघनत्व भएका बुटवल, भैरहवा र नेपालगन्ज लगायतका सहरहरूमा वायु प्रदूषणको मात्रा कति छ भन्ने यकिन हुन नसकेको हो । काठमाडौंको हावाको गुणस्तर सूचकांक १९० भन्दा माथि पुगेको छ, जुन मानव स्वास्थ्यका लागि निकै हानिकारक मानिन्छ । बुटवल, भैरहवा र नेपालगन्ज लगायत औद्योगिक-व्यावसायिक सहरहरू भारतसँग सीमा जोडिएका कारण यहाँको वायु प्रदूषण मात्रा पनि उच्च हुनसक्ने प्रदेश सरकारका वातावरण निरीक्षकको अनुमान छ । तर प्रदूषणको स्तर मापन हुन नसक्दा नागरिकहरू आफ्नो स्वास्थ्य अवस्थामा पर्न सक्ने असरबारे अनविज्ञ हुन बाध्य छन् । लुम्बिनी प्रदेशका बुद्ध जन्मस्थल लुम्बिनी, नेपालगन्ज, घोराही र देउखुरी गरी ४ मध्ये देउखुरीको केन्द्रले मात्रै सक्रिय रूपमा वायु गुणस्तर मापन गरिरहेको प्रदेशको वन तथा वातावरण मन्त्रालयका वातावरण निरीक्षक निर्मल चौधरीले बताए । प्रदूषणको स्तर मापन हुन नसक्दा नागरिकहरू आफ्नो स्वास्थ्य अवस्थामा पर्न सक्ने असरबारे अनविज्ञ हुन बाध्य छन् । उनका अनुसार पछिल्लो देउखुरी आसपासमा मंगलबार दिउँसो पछिल्लो २४ घण्टाको औसत वायुको गुणस्तर एक्यूआई १६५ रहेको छ भने आज दिउँसोको…

रुपन्देही, १२ श्रावण - तमु ह्युल छोंज धीं गुरुङ राष्ट्रिय परिषद्, लुम्बिनी प्रदेश कार्यसमितिको आयोजनामा दीप प्रज्वलन, बधाई तथा सम्मान कार्यक्रम रुपन्देहीमा सम्पन्न । गण्डकी प्रदेशसभाबाट २०८२ असार २४ गते गण्डकी प्रदेशमा गुरुङ र मगर भाषालाई सरकारी कामकाजको भाषाको रुपमा प्रयोग गर्ने सम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको विधेयक बहुमतले पारित गरिएसँगै यी दुई भाषाले औपचारिक रूपमा सरकारी भाषाको मान्यता पाएका हुन् । "प्ये म्हस्याँ छया म्हमु, छया म्हस्याँ ल्हु म्हमु, ल्हु म्हस्याँ म्ही म्हमु" – सम्पूर्ण तमू (गुरुङ) एक हौं ! यसै सन्दर्भमा लुम्बिनी प्रदेश कार्यसमितिले दीप प्रज्वलन कार्यक्रम गरी ऐतिहासिक उपलब्धिप्रति कृतज्ञता प्रकट गर्दै भाषा, संस्कृति र पहिचानको संरक्षणमा निरन्तर क्रियाशील रहनुपर्ने प्रतिबद्धता दर्शाएको थियो । भने वक्ताहरूले गुरुङ र मगर भाषाको सरकारी मान्यता नेपालकै भाषिक समावेशीताको मार्गचित्र भएको उल्लेख गर्दै राज्यको बहुभाषिक संरचनालाई सुदृढ बनाउने विश्वास व्यक्त गरेका थिए । कार्यक्रममा सस्थाका केन्द्रीय सचिव मिलन तमुको प्रमुख आतिथ्यता, प्रदेश प्रमुख, लुम्बिनी झपट बहादुर तमु र निवर्तमान केन्द्रीय सचिव तथा युवा विद्यार्थी विभाग प्रमुख जिएस तमुको विशिष्ट आतिथ्यता रहेको थियो । त्यसैगरी, अतिथिका रुपमा केन्द्रीय कार्यसमितिका सदस्यज्यूहरू गगा तमुस्यो, टिचन तमुस्यो, धन बहादुर तमु, राजेन्द्र बहादुर तमु, महेन्द्र कुमार तमु,  निवर्तमान केन्द्रीय सदस्य  दिपक तमु, तमुस्यो ह्युल छोंज धीं गुरुङ महिला राष्ट्रिय परिषद् लुम्बिनी प्रदेशकी अध्यक्ष हो माया तमुस्यो, तमु युवा छोंज धीं लुम्बिनी प्रदेशका अध्यक्ष अर्जुन तमु, साथै जिल्ला अध्यक्षज्यूहरू राम बहादुर तमु (रुपन्देही), लेम…

लुम्बिनी ११, साउनः लुम्बिनी प्रदेशका मुख्यमन्त्री चेतनारायण आचार्यले बुद्धका शिक्षालाई व्यावहारिक कूटनीतिक अभ्यासमा रूपान्तरण गर्नु आजको आवश्यकता भएको बताउनुभएको छ । ‘कूटनीति र बुद्धका शिक्षाः विश्व शान्ति तथा दिगो विकासतर्फको मार्ग’ विषयक अन्तरराष्ट्रिय सङ्गोष्ठीको आज लुम्बिनीमा उद्घाटन गर्दै मुख्यमन्त्री आचार्यले गौतम बुद्धको शिक्षा द्वन्द्वभन्दा संवाद, प्रतिस्पर्धाभन्दा सहयोग र द्वेषभन्दा मित्रता निर्वाह गर्ने मूल्यमान्यतामा आधारित रहेको बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “बुद्धका शिक्षाले अन्तरराष्ट्रिय कूटनीतिमा दीगो शान्ति, आपसी सम्मान र समताको भावना स्थापित गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नसक्छ ।” मुख्यमन्त्री आचार्यले लुम्बिनीलाई केबल धार्मिकस्थलका रूपमा नभई मानवता, सहिष्णुता र अहिंसाको प्रतीकका रूपमा चिनाउनुपर्ने आवश्यकता औँल्याउनुभयो । “लुम्बिनी विश्वशान्तिको सन्देश फैलाउने केन्द्र हो, यस्ता अन्तरराष्ट्रिय सम्मेलनहरूबाट यसको कूटनीतिक महत्व अझ विस्तार हुन्छ”, उहाँले भन्नुभयो । नेपाल–भारत सम्बन्ध ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र धार्मिक रूपले अन्योन्याश्रित रहेको उल्लेख गर्दै उहाँले बुद्ध धर्म, भाषा, लिपि, परम्परा र दर्शनको साझा आधारमा दुई देशबीचको सम्बन्ध अझ प्रगाढ बनाउन शिक्षा, अध्ययन, अनुसन्धान तथा सांस्कृतिक सहकार्यलाई सशक्त माध्यमका रूपमा प्रयोग गर्न सकिने धारणा राख्नुभयो । उहाँले लुम्बिनीको समग्र विकासका लागि प्रदेश सरकारले अघि सारेको ‘लुम्बिनी विकास प्राधिकरण’ अवधारणाले कपिलवस्तुदेखि रामग्रामसम्म फैलिएको सम्पूर्ण बौद्ध सम्पदाको संरक्षण, सम्वद्र्धन र प्रवद्र्धनमा सघाउ पु¥याउने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो । मुख्यमन्त्री आचार्यले बौद्ध अध्ययनको शैक्षिक विस्तारका लागि लुम्बिनी बौद्ध विश्वविद्यालयको पहल सराहनीय रहेको उल्लेख गर्दै भविष्यमा नेपाल–भारत बौद्ध सांस्कृतिक आदानप्रदान…