काठमाडौं, १० माघ। हालै सार्वजनिक भएको एक नयाँ अनुसन्धानले क्वान्टम कम्युनिकेसन लिङ्कहरूमा हुने अत्यन्तै सानो असामञ्जस्य (मिसअलाइनमेन्ट) ले अदृश्य सुरक्षा कमजोरीहरू सिर्जना गर्न सक्ने खुलासा गरेको छ।
यसअघि क्वान्टम फिजिक्सका सिद्धान्तहरूमा आधारित सञ्चारलाई ह्याक गर्न नसकिने मानिँदै आए पनि यो नयाँ खोजले प्राविधिक इन्जिनियरिङमा हुने सामान्य त्रुटि नै ह्याकरहरूका लागि अवसर बन्न सक्ने देखाएको छ।
क्वान्टम की डिस्ट्रिब्युसन (क्यूकेडी) प्रणालीले प्रकाशका कणहरू अर्थात् फोटोनको प्रयोग गरेर गोप्य कोडहरू आदानप्रदान गर्दछ । वैज्ञानिकहरूका अनुसार यदि यी फोटोनहरू पठाउने लेजर वा प्राप्त गर्ने सेन्सरहरूको मिलानमा थोरै मात्र पनि तल-माथि भयो भने त्यसले सञ्चारमा अवरोध ल्याउँछ ।
यो अवरोध यति सूक्ष्म हुन्छ कि सुरक्षा प्रणालीले यसलाई कुनै बाह्य आक्रमण नभई सामान्य वातावरणीय गडबडी ठानेर बेवास्ता गरिदिन्छ। यही मौकाको फाइदा उठाएर ह्याकरहरूले प्रणालीमा थाहै नपाई प्रवेश गर्न र गोप्य जानकारीहरू चोरी गर्न सक्ने देखिएको छ ।
यो खोजले विशेषगरी सरकारी, सैन्य र वित्तीय क्षेत्रमा प्रयोग गरिने उच्च सुरक्षाका सञ्चार सुविधाहरूमा ठूलो चुनौती खडा गरिदिएको छ । क्वान्टम सुरक्षाका लागि अब केवल जटिल गणितीय सूत्र र भौतिक विज्ञानका सिद्धान्तहरू मात्र पर्याप्त छैनन्, बरू ती उपकरणहरू जडान गर्ने र सञ्चालन गर्ने हार्डवेयर इन्जिनियरिङमा पनि शतप्रतिशत शुद्धता अनिवार्य हुनुपर्ने विज्ञहरूले बताएका छन् ।
यस कमजोरीलाई सुधार गर्न अब ‘एडेप्टिभ अप्टिक्स’ र मेसिन लर्निङ जस्ता प्रविधिहरू प्रयोग गरेर प्रणालीलाई स्वचालित रूपमा मिलाउनुपर्ने सुझाव दिइएको छ । यो अनुसन्धानले अर्को पुस्ताको सुरक्षित इन्टरनेट निर्माणमा इन्जिनियरिङको भूमिकालाई अझै महत्त्वपूर्ण बनाइदिएको छ ।